Trend u rekordnom porastu: Katolici širom Evrope masovno NAPUŠTAJU CRKVU

IT specijalisti Okružnog suda u Kelnu su u petak aktivirali dodatne datume i rokove za izlazak iz Katoličke crkve, nakon čega je server odmah pao. Svi termini su u rekordnom vremenu razgrabljeni, piše Dojče vele.

Sud trenutno daje 1000 termina mesečno za napuštanje Crkve, mada je potražnja za ovim terminima na nivou biskupije znatno veća. Od marta Okružni sud želi da ponudi svakog meseca još po 500 termina.

Instalirajte našu iOS ili Android aplikaciju – Objektiv.rs

Prilikom zakazivanja sastanka niko ne mora da navede iz koje crkve želi da izađe – kao ni razloge za to. Ipak, logično je pretpostaviti da je nagli regionalni porast broja ljudi koji napuštaju Crkvu u Kelnu povezan sa skandalom oko kardinala Rajnera Marie Velkija.

Poglavaru nadbiskupije u Kelnu predbacuje se pokušaj zataškavanja incidenata seksualnog zlostavljanja u Katoličkoj crkvi. Konkretni razlog je ekspertiza koju kardinal ne želi da objavi.

Izlazak ljudi iz članstva u Crkvi rekordno visok

Koliko god bio uočljiv porast broja ljudi koji napuštaju Crkvu u Kelnu – ovaj trend prisutan je prethodnih godina ne samo u Severnom Porajnju i Vestfaliji, već i u celoj Nemačkoj i pogađa obe velike hrišćanske crkve: katoličku i evangeličku. 2019. godine je više od 250.000 hrišćana napustilo Katoličku ili Protestantsku crkvu. Bila je to rekordna godina do sada. Otprilike polovina ljudi, koji žive u Nemačkoj i dalje su članovi jedne od ove dve crkve. To što se broj onih koji napuštaju članstvo u crkvi može tako precizno utvrditi je nemačka specijalnost.

U Nemačkoj se službeno obrazlaže izlazak iz Crkve i to ne predstavnicima Crkve već predstavnicima nadležne državne vlasti. Budući da su obe velike hrišćanske crkve javno-pravne ustanove, država za njih ubire crkveni porez u visini od najmanje osam ili čak devet posto od poreza na dohodak. Ko plaća porez na dohodak 10.000 evra, taj 800 do 900 evra plaća i crkveni porez, ako je član neke crkve. Oni koji više zarađuju plaćaju po nekoliko hiljada evra crkvenog poreza godišnje. Taj porez otpada izlaskom iz crkve i to je mnogima u Nemačkoj posebno “privlačno”.

Italijanske bazilike su sve praznije i praznije

I u drugim evropskim zemljama opada povezanost ljudi s “njihovom” Crkvom – posebno katoličkom. Na primer Italija, duboko katolička zemlja s Vatikanom u srcu glavnog grada, ne naplaćuje nikakav crkveni porez. Ali u njoj postoji “porez na mandat” koji svi plaćaju i kod kojeg poreski obveznik može da utvrdi kome novac ide: na primer crkvi ili drugoj socijalnoj službi ili instituciji. Ono što posebno pada u oči: broj poreskih obveznika koji favorizuju Katoličku crkvu opada. Taj pad je donedavno iznosio oko 30 posto. Sociolog religije iz Torina Frančesko Gareli sproveo je, 2020. godine, studiju o okretanju Italijana od crkve, pod naslovom: “Ljudi s malo vere.” Jedan od rezultata studije je da trećina ljudi u Italiji sebe opisuje kao ateiste, dok samo petina redovno posećuje mise. To su brojke koje nisu baš laskave za rimskog biskupa, poznatijeg pod nazivom Papa.

U Španiji nije moguće napustiti Crkvu

Španija je takođe izrazito katolička zemlja i ovde takođe morate da uzmete u obzir određene faktore ako želite da znate koliko se „ovaca udaljilo od stada”. Teško je i definisati ko je član Crkve, a ko nije. Jer Španija ne predviđa “napuštanje” Crkve. Ni Crkva, ni država, ne nude građanima administrativni akt koji to reguliše na način na koji je to uređeno u Nemačkoj. Svako malo poneko zatraži da se njegovo ime izbriše iz crkvene evidencije zbog zaštite podataka – to bi moglo da se protumači “izlaskom iz članstva u crkvi”.

Ali, svaka opšina ne udovoljava tom zahtevu, što je još jedan razlog zašto je teško odgonetnuti kolika je zapravo prihvaćenost crkve u Španiji. Crkveni porez ionako nije obavezan u toj zemlji. Slično italijanskom modelu, postoji porez od 0,7 posto od godišnjih primanja koji se može dati Crkvi ili u druge dobrotvorne svrhe.

Kriza identiteta u Poljskoj

Poljska je takođe izrazito katolička zemlja. Više od 90 posto njenih stanovnika su rimokatolici. Svete mise su obično mnogo posećenije nego u mnogim zapadnoevropskim zemljama, barem je to bilo tako do izbijanja pandemije korone. Pa ipak, Crkva više nema ulogu koju je imala u socijalističkoj Poljskoj: tada je praktikovanje vere bilo izraz otpora prema režimu. Stručnjaci primjećuju da u zemlji krišom dolazi do sekularizacije.

S obzirom na to da ni u Poljskoj, ni u Španiji, ne postoji pravni akt za napuštanje Crkve – početkom 2010. nekoliko sudova se bavilo upravo ovim pitanjem – a s obzirom na to da ne postoji ni crkveni porez, teško se u apsolutnim brojevima može izraziti postotak onih koji u tim zemljama okreću leđa Crkvi. Studija varšavskog instituta za ispitivanje javnog mnjenja CBOS, sprovedena među poljskim školarcima, u leto 2019, pokazala je da samo 55 posto ispitanika sebe smatra vernicima, za razliku od sredine devedesetih, kada je tri četvrtine mladih ljudi sebe ubrajalo u vernike. Mnogo je razloga za to: modernizacija društva, koje dovodi u pitanje tradicionalne vrednosti, što se ogleda u protestima protiv novog zakona o abortusu. Tu je i sve manje identifikacije s poljskim papom Ivanom Pavlom II, koji je umro 2005. godine.

I na kraju, ali ne najmanje važno, u Poljskoj vlada veliko negodovanje zbog nerešenih slučajeva zlostavljanja od strane sveštenika. Pored toga, mnogi mladi ljudi protive se snažno izraženom versko-nacionalnom narativu koji preovladava u zemlji i koji utelotvoruje vladajuća stranka PiS (“Pravo i pravda”).

Okretanje od Crkve delovi društva poistovjećuju s okretanjem od same Poljske. “Teško nam je da sistražimo koji su tačno motivi za to”, rekao je direktor studije Antoni Głovcki iz CBOS-a. “Ali ono što sa sigurnošću možemo reći je da se tu radi o kontinuiranom trendu.”

Irski biskup je prekršio pravilo celibata

Ono što ostaje je pogled na najzapadnije evropsko uporište katoličanstva: Republiku Irsku. Formalno, Crkva ovde još uvek ima snažnu poziciju; prema popisu stanovništva iz 2016. godine, 78 posto Iraca sebe je opisalo kao katolike. U 2010. godini bilo ih je 88 posto, a u 1971. čak 93 posto. I ovde je jasan negativan trend. I na Zelenom ostrvu Crkva je u očima mnogih izgubila poverenje – ne samo zbog skandala oko biskupa iz Galveja, Emona Kejsija. On je 1992. morao da prizna da je otac jednog muškog deteta.

U Irskoj su slučajevi seksualnog zlostavljanja takođe udaljili katolike od Crkve. Na primer, sistemsko zlostavljanje dece u Dublinskoj biskupiji, dokumentovano u “Marfijevom izveštaju” iz 2009., izazvalo je bes, a tek u januaru 2021. je objavljeno da je smrtnost dece u katoličkim domovima za majke i decu bila nesrazmerno velika sredinom 20. stoljeća. Prema izveštajima, mnoge devojčice i dečaci tamo su umrli od respiratornih bolesti, a masovna grobnica s dečjim telima, sahranjenim između 1920. i 1960, čak je pronađena u dvorištu jedne kuće u selu Tuam.

Mnogi Irci osećaju želju i da formalno-pravno napuste Katoličku crkvu. Tu pretpostavku potkrepljuje veliki uspeh veb stranice “countmeout.ie”, koja je u međuvremenu offline. Između ostalog, tamo je postojao PDF obrazac koji su katolici mogli da koriste kao pisani dokument odnosno izjavu o napuštanju Crkve.

Kanonsko pravo ne poznaje izlazak iz Crkve

Izlazak iz Crkve je u Irskoj – kao i u drugim zemljama u kojima država ne nudi izlaz – de fakto onemogućila sama Crkva 2009. godine. Katolička crkva je tada izbrisala sve napomene o mogućnosti povlačenja iz kanonskog prava. Međutim, postoji jedna stvar oko koje se teolozi i kanonski pravnici slažu bez obzira na zemlju i konfesiju: a to je da krštenje ne može da se poništi, čak ni u zemljama poput Nemačke, gde je izlazak iz Crkve zakonski moguć. Kršten čovek, s crkvene tačke gledišta, zauvek ostaje hrišćanin.