Retko koja kuhinjska legenda je toliko postojana kao ona o “polu” paprike. Tvrdnja glasi: ako paprika na dnu ima tri ispupčenja, reč je o “muškoj” papriki – čvršćoj, sa manje semenki, idealnoj za kuvanje. Ako ih ima četiri, paprika je “ženska” – slađa, sočnija, puna semenki i najbolja za jelo sirova. Ovaj savet se prenosi s kolena na koleno, deli po društvenim mrežama i ponavlja u prodavnicama povrća,ali nauka kaže da je u pitanju mit, s tim da onaj ko ga širi obično nije ni svestan zašto.
Zašto paprika ne može biti “muška” ili “ženska”
Botanički gledano, paprika je plod – zreo, razvijeni tučak (ovarijum) biljke, nastao nakon oplodnje cveta. Kao i kod paradajza, patlidžana i krompira, koji takođe pripadaju porodici pomoćnica , pol kod biljaka nije osobina ploda, već cveta. Cvetovi paprike su takozvani “savršeni” ili hermafroditni cvetovi – sadrže i muške (prašnike) i ženske (tučak) reproduktivne organe istovremeno, pa se najčešće i sami oprašuju.
To praktično znači da svaka paprika koju pojedemo potiče iz cveta koji je bio i muški i ženski u isto vreme. Sam plod, dakle, ne može biti ni jedno ni drugo,pitanje “da li je ova paprika muška ili ženska” botanički je jednako besmisleno kao pitanje da li je jaje levoruko ili desnoruko, kako slikovito objašnjavaju agronomi.
Šta onda znače ta ispupčenja?
Ispupčenja na dnu paprike nisu znak pola, već odraz unutrašnje građe ploda. Kada se zrela paprika prereže, unutra se vide pregrade – komore nazvane karpeli, u kojima se nalazi seme. Svaka od tih unutrašnjih pregrada “gura” po jedno ispupčenje na spoljašnjoj strani ploda, pa njihov broj zapravo odražava broj unutrašnjih komora. Taj broj ispupčenja najčešće varira od dva do pet i pre svega zavisi od sorte paprike i uslova gajenja, a ne od nekog nepostojećeg pola.
A šta je sa slatkoćom i brojem semenki?
Iako broj ispupčenje ne otkriva “pol” paprike, on nije potpuno nebitan,samo ne znači ono što legenda tvrdi. Sladakoća paprike prevashodno zavisi od stepena zrelosti i same sorte, a ne od broja lobusa. Zelene paprike su uglavnom manje slatke, dok crvene, žute i narandžaste, koje su dozrele duže, imaju izraženiju slatkoću,bez obzira na to koliko lobusa imaju.
Slično važi i za broj semenki: on prvenstveno zavisi od sorte, uslova gajenja i toga koliko je jajnih ćelija uspešno oplođeno tokom oprašivanja, a ne od broja spoljašnjih ispupčenja. Veće paprike ponekad imaju iznenađujuće malo semena, dok neke sitnije mogu biti pune semenki,veličina ploda, kako primećuju baštovani sa iskustvom, ovde nije pouzdan pokazatelj.
Odakle potiče ovaj mit
Prema više izvora koji su se bavili poreklom priče, zabuna verovatno potiče upravo iz činjenice da paprikin cvet ima i muške i ženske delove, što je neko u nekom trenutku pogrešno preneo na sam plod. Amerièki portal Snopes, koji se bavi proverom činjenica, beleži da je priča kružila internetom godinama, a intenzivnije se proširila kada je počela da se deli na društvenim mrežama poput Pinteresta.
Da li ima ikakvog smisla i dalje “brojati ispupčenja”?
Zanimljivo je da čak i neki kulinarski blogovi, iako priznaju da tvrdnja nije naučno tačna, smatraju da podela na “muško” i “žensko” može poslužiti kao mnemonička skraćenica – lakši način da se zapamti kako izabrati papriku za određenu namenu. Ipak, stručnjaci se slažu da je pouzdanije osloniti se na boju i stepen zrelosti (crvene, žute i narandžaste paprike su slađe od zelenih) nego na broj ispupčenja na dnu ploda.
Komentari (0)