Prvi put u istoriji Sjedinjenih Američkih Država, žene starije od 40 godina rađaju više dece nego tinejdžerke, pokazuju najnoviji podaci američkog Centra za kontrolu i prevenciju bolesti (CDC). U 2023. godini, 4,1 odsto svih porođaja odnosilo se na žene uzrasta od 40 do 44 godine, dok je udeo porođaja kod tinejdžerki pao na 4,0 odsto. Ovaj preokret predstavlja značajnu promenu u obrascima roditeljstva i odražava šire društvene, ekonomske i zdravstvene transformacije koje su se odvijale tokom poslednjih decenija.
Pad tinejdžerskih trudnoća u SAD je dugoročan i izrazit. Od 1990. godine do danas, stopa porođaja među devojkama uzrasta od 15 do 19 godina smanjena je za čak 78 odsto, sa gotovo 60 porođaja na 1.000 tinejdžerki na svega 13,1. Istovremeno, broj porođaja kod žena starijih od 40 godina beleži konstantan rast. U grupi od 40 do 44 godine stopa je porasla za više od 127 odsto, dok je kod žena starijih od 45 godina zabeležen rast veći od 450 odsto u odnosu na 1990. godinu. Ovi podaci jasno pokazuju da se majčinstvo u SAD sve češće pomera u kasnije životno doba.
Stručnjaci ovaj trend objašnjavaju kombinacijom faktora kao što su duže školovanje, kasnije stupanje u brak, fokus na izgradnju karijere, veća ekonomska stabilnost u zrelijim godinama, ali i napredak u medicini. Razvoj potpomognute oplodnje, uključujući vantelesnu oplodnju i zamrzavanje jajnih ćelija, omogućio je ženama da bezbednije ostanu u reproduktivnom procesu i u četrdesetim godinama života. Iako trudnoće u tom uzrastu nose veći zdravstveni rizik, savremeni prenatalni nadzor i medicinska nega značajno su poboljšali ishode i za majke i za novorođenčad.
Ovaj pomak dolazi u trenutku kada ukupni natalitet u SAD opada. Broj rođenih beba smanjen je sa više od 4,1 miliona 1990. godine na oko 3,6 miliona u 2023, što predstavlja pad od približno 14 odsto. Dok su žene mlađe od 30 godina nekada činile skoro 70 odsto svih porodilja, danas više od polovine porođaja u SAD pripada ženama starijim od 30 godina.
Slični obrasci beleže se i u drugim delovima sveta. U zemljama Evropske unije oko 6,1 odsto svih beba danas rađaju žene starije od 40 godina, dok u državama poput Irske, Španije i Grčke taj udeo prelazi i 10 odsto. Prosečna starost majki u EU premašuje 31 godinu, a ukupna stopa fertiliteta iznosi svega 1,38 dece po ženi, što ukazuje na ozbiljan pad nataliteta.
U zemljama OECD-a prosečna starost majki porasla je sa oko 27 godina 1980. na gotovo 31 godinu danas, što potvrđuje globalni trend odlaganja roditeljstva.
Istovremeno, tinejdžerske trudnoće širom sveta opadaju. Prema podacima Ujedinjenih nacija, globalna stopa porođaja među devojkama od 15 do 19 godina gotovo je prepolovljena u poslednjih 30 godina, sa 73 na oko 38 porođaja na 1.000 tinejdžerki. Najviše stope i dalje se beleže u subsaharskoj Africi, dok su u Evropi i drugim razvijenim regionima one znatno niže.
Ni Srbija nije izuzetak. Stopa nataliteta iznosi oko 9,2 porođaja na 1.000 stanovnika, dok prosečna plodnost iznosi 1,61 dete po ženi. Tinejdžerske trudnoće su u padu i iznose oko 13,7 porođaja na 1.000 devojaka, a prosečna starost majki pri rođenju prvog deteta porasla je na približno 28,4 godine.
Demografi ističu da se širom sveta redefinišu životni prioriteti i porodični obrasci. Obrazovanje, finansijska sigurnost i profesionalni razvoj sve češće imaju prednost u ranijim godinama, dok se majčinstvo pomera u kasniji period života. Medicinski napredak omogućava ženama da tu odluku donesu sa više sigurnosti nego ikada ranije, a istorijski preokret u SAD, gde žene starije od 40 godina sada rađaju više dece nego tinejdžerke, simbol je šire globalne promene u načinu na koji društvo danas razume porodicu, roditeljstvo i životne faze.
Komentari (0)