Srpski narod ovih dana obeležava 31 godinu od hrvatske zločinačke akcije “Oluja“, tokom koje je iz Republike Srpske Krajine proterano oko 250.000 Srba, dok je približno 2.000 ljudi izgubilo život. U akciji i nakon nje uništene su desetine hiljada kuća, kao i veliki broj pravoslavnih hramova, grobalja i kulturno-istorijskih spomenika.
Jedan od najtežih zločina dogodio se 7. avgusta 1995. godine na Petrovačkoj cesti, kada su hrvatski vojni avioni bombardovali kolonu srpskih izbeglica koja se povlačila ka teritoriji Bosne i Hercegovine.
U napadu stradalo devet civila, među njima četvoro dece
U raketiranju izbegličke kolone poginulo je devet civila, među kojima četvoro dece uzrasta od šest do 13 godina.
Život su izgubili Darinka Drča, njeni unuci Jovica Drča i Mirjana Dubajić, brat i sestra Nevenka i Žarko Rajić, Krstan Vuković i njegov sin Darko, kao i Branko Stjelja i njegov sin Mirko.
Više od 50 ljudi je ranjeno, među njima veliki broj dece, dok su pojedini teško povređeni civili ostali trajni invalidi.
Dan kasnije, 8. avgusta 1995. godine, hrvatski avioni napali su i kolonu izbeglica na Prijedorskoj cesti kod sela Svodna, kada je poginulo troje civila, a više osoba je ranjeno.
Suđenje u Beogradu počelo tri decenije kasnije
Iako su se oba napada dogodila na teritoriji Bosne i Hercegovine, pravosudne institucije te zemlje nisu pokrenule postupke, uprkos tome što je Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Srpske još 2010. godine dostavilo Tužilaštvu BiH izveštaje i prikupljene dokaze.
Optužnicu za napade na Petrovačkoj i Prijedorskoj cesti Tužilaštvo za ratne zločine Srbije podiglo je 31. marta 2022. godine protiv četvorice pripadnika hrvatskog ratnog vazduhoplovstva – Vladimira Mikca, Zdenka Radulja, Željka Jelenića i Danijela Borovića.
Njima se na teret stavlja ratni zločin protiv civilnog stanovništva zbog raketiranja izbegličkih kolona.
Tokom 2024. godine odlučeno je da im se sudi u odsustvu, dok je suđenje pred Odeljenjem za ratne zločine Višeg suda u Beogradu počelo 2025. godine.
Petrovačka cesta ostala simbol stradanja civila
Stradanje na Petrovačkoj cesti svake godine podseća i na pesmu Branka Ćopića „Na Petrovačkoj cesti“, koja je nastala više od pola veka pre događaja iz 1995. godine.
Ćopić ju je napisao inspirisan bombardovanjem izbegličke kolone u Bosanskoj krajini 1944. godine, kada je nemačko-ustaška avijacija napala civile u bekstvu.
U središtu pesme nalazi se sedmogodišnja devojčica Marija, čija sudbina predstavlja simbol stradanja nedužne dece u ratovima.
Književni kritičari ističu da je Petrovačka cesta u Ćopićevom delu postala univerzalni simbol progona, izbeglištva i ljudske tragedije, zbog čega pesma i danas ima snažnu poruku koja prevazilazi istorijski okvir u kojem je nastala.
Na Petrovačkoj cesti
Na cesti petrovačkoj izbjeglice
i trista djece u koloni,
nad cestom kruže grabljivice,
tuđinski avioni.
Po kamenjaru osniježenom
čelična kiša zvoni…
U snijegu rumenu Marija,
mamina kćerka jedina,
bilo joj je sedam godina.
Tri dana Grmeč gazila
i posrnula stotinu puta.
Suknju je imala – ni kratku ni dugu,
i prsluk – malen, premalen,
a povrh svega kabanica,
beskrajnih rukava, široka žuta,
od starog očevog kaputa.
Ponekad mala plakala.
a nekad se opet smijala
i vesela bila,
kad bi je mati tješila:
Još samo malo, rođena,
pa ćemo vidjeti Petrovac,
a to je varoš golema,
tu ima vatre i hljeba
i kuća – do samoga neba.
Radovala se djevojčica
i vatri, i gradu neviđenom,
a sada leži, sićušna kao ptica,
na cesti Petrovačkoj,
na cesti okrvavljenoj.
Oči gledaju širom, al sjaja u njima nema,
sa mrtvih usana male optužba teče nijema:
O, strašna ptico, ti si me ubila,
a što sam ti kriva bila!
Sedam sam godina imala,
ni mrava nisam zgazila.
Tako sam malo živjela,
i tako malo vidjela,
a svemu sam se divila.
Bila sam bezbrižni leptir,
a ti me pokosi, ptico,
ti mi ugasi zjene,
polomi ručice moje od gladi otežale,
od zime ukočene.
Optužbu vapije dijete, zgrčenih sićušnih pesti,
u okrvavljenom snijegu na Petrovačkoj cesti.
Tuđinski ljudi krvavi
kuću su našu spalili,
djetinjstvo su mi ukrali
i mnogo naših ubili.
Tuđinske ptice, čelične nemile,
nad planinom su našom letile.
Smrači se, rođena goro, i na sve naše pute
pošalji sinove svoje, pošalji vukove ljute,
osveti moje noge izranjene,
i jutra gladna rasplakana
i ruke modre i smrznute.
Zagrmi tata iz velikog topa,
pomlati tuđe gadove,
zabubnjaj, braco, mitraljezom
mrtva te sestra zove.
Optužbu vapije dijete, stisnutih smrznutih pesti,
u krvi i snijegu na Petrovačkoj cesti.
BONUS VIDEO:
Komentari (0)