Kontakt “koža na kožu“ ,neposredno nakon rođenja deteta, decenijama je bio gotovo isključivo povezan sa majkama i dojenjem. Međutim, savremena istraživanja sve više ukazuju da i očevi mogu imati izuzetno važnu ulogu u ovom ranom periodu života novorođenčeta. Stručnjaci navode da držanje bebe na golim grudima, tokom prvih sati nakon porođaja, može doprineti njenom fizičkom i emocionalnom razvoju, ali i pomoći u stvaranju snažne veze između oca i deteta.
Navikavanje na drugačiju sredinu
Nakon rođenja, beba prolazi kroz jednu od najvećih tranzicija u životu. Devet meseci provela je u stabilnom okruženju majčine utrobe, gde su temperatura, zvuci i ritam bili poznati i konstantni. Izlaskom na svet novorođenče se suočava sa potpuno novim uslovima,drugačijom temperaturom, svetlošću, zvukovima i brojnim spoljnim nadražajima. Upravo zbog toga, stručnjaci smatraju da je neposredni fizički kontakt sa roditeljem jedan od najefikasnijih načina da se detetu pruže osećaj sigurnosti i utehe tokom prvih sati života.
Kada otac drži bebu na svojim grudima, dete oseća toplotu ljudskog tela, čuje otkucaje srca i prepoznaje ritam disanja. Iako je tokom trudnoće prvenstveno naviknuto na majčine zvukove, istraživanja pokazuju da novorođenčad veoma brzo reaguje i na prisustvo oca. Ovi stimulansi mogu pomoći bebi da se lakše prilagodi novoj sredini, smanji nivo stresa i uspostavi stabilnije fiziološke funkcije.
Kontakt “koža na kožu” i spavanje
Brojne studije ukazuju da kontakt “koža na kožu“ može doprineti stabilizaciji telesne temperature kod novorođenčadi. Bebe, naročito u prvim satima života, još nemaju potpuno razvijene mehanizme za regulaciju temperature, zbog čega toplota roditeljskog tela može imati značajnu ulogu. Neka istraživanja pokazala su da ovakav kontakt može pomoći i u stabilizaciji srčanog ritma i disanja, kao i smanjenju epizoda plača i uznemirenosti.
Posebnu pažnju naučnika privukao je uticaj kontakta “koža na kožu“ na kvalitet sna kod novorođenčadi. Bebe koje provode više vremena u neposrednoj blizini roditelja, često pokazuju duže periode mirnog sna i manje znakova stresa. Smatra se da osećaj sigurnosti i fizička blizina, pomažu detetu da lakše pređe iz budnog u stanje odmora, što je važno za razvoj mozga i nervnog sistema.
Hormoni kod roditelja i bebe
Jedan od ključnih bioloških mehanizama koji stoji iza ovih efekata jeste lučenje oksitocina, hormona poznatog kao “hormon ljubavi“, “hormon privrženosti“ ili “hormon povezivanja“. Tokom fizičkog kontakta dolazi do povećanog oslobađanja oksitocina i kod bebe i kod roditelja. Ovaj hormon povezan je sa osećajem smirenosti, poverenja i emocionalne bliskosti. Kod roditelja može doprineti jačanju zaštitničkog ponašanja i osećaja povezanosti sa detetom, dok kod novorođenčeta pomaže stvaranju osećaja sigurnosti u novom okruženju.
Naučnici sve više istražuju i psihološke koristi koje ovaj kontakt ima za očeve. Dolazak deteta predstavlja veliku životnu promenu, a mnogi muškarci tokom prvih dana roditeljstva, osećaju nesigurnost ili strah od nove odgovornosti. Istraživanja pokazuju da rano uključivanje u negu bebe, može pomoći očevima da razviju veće samopouzdanje u roditeljskoj ulozi. Fizički kontakt sa novorođenčetom često podstiče osećaj bliskosti i aktivnije uključivanje u svakodnevnu brigu o detetu tokom narednih meseci i godina.
Razvoj poverenja
Stručnjaci ističu da koristi nisu ograničene samo na prve sate nakon rođenja. Rani kontakt može predstavljati temelj za razvoj sigurnog emocionalnog odnosa između roditelja i deteta. Teorije razvoja privrženosti ukazuju da dosledni trenuci topline, pažnje i fizičke bliskosti doprinose stvaranju osećaja poverenja kod deteta, što kasnije može imati pozitivan uticaj na emocionalni razvoj, socijalne veštine i sposobnost uspostavljanja zdravih odnosa.
U pojedinim porodilištima širom sveta praksa uključivanja očeva u kontakt koža na kožu postaje sve češća, posebno u situacijama kada majka iz medicinskih razloga nije u mogućnosti da odmah drži bebu. U takvim okolnostima otac može preuzeti važnu ulogu u pružanju topline i bliskosti novorođenčetu dok se majka oporavlja.
Posebno značajni rezultati zabeleženi su kod prevremeno rođenih beba. Iako je u takvim slučajevima neophodan pojačan medicinski nadzor, određeni oblici kontrolisanog kontakta između roditelja i deteta povezani su sa boljim fiziološkim odgovorima, manjim stresom i većom emocionalnom povezanošću porodice.
Ipak, stručnjaci naglašavaju da se rezultati razlikuju od studije do studije i da brojni faktori mogu uticati na efekte kontakta “koža na kožu“. Zdravstveno stanje majke i bebe, tok porođaja, dužina kontakta i individualne karakteristike porodice, mogu igrati važnu ulogu. Zbog toga se ovakve aktivnosti uvek preporučuju u skladu sa savetima lekara, babica i drugog medicinskog osoblja.
Iako jedan zagrljaj možda deluje kao mali i prolazan trenutak, nauka sve više pokazuje da upravo takvi trenuci mogu imati značajan uticaj na početak života. Prvi kontakt između oca i novorođenčeta nije samo emotivna scena koja ostaje zabeležena na porodičnim fotografijama. On predstavlja spoj biologije, psihologije i ljudske povezanosti,trenutak u kojem se gradi temelj odnosa, koji će se razvijati tokom čitavog života.
Komentari (0)