Naučnici počinju da razumeju kako mozak izbacuje otpadne proizvode kako bi ostao zdrav i odbranio se od neuroloških bolesti.
Dve grupe naučnika iz Vašingtona otkrile su znake da spora električna talasna aktivnost, koja pulsira kroz mozak tokom sna “gura” otpadne proizvode, uključujući protein koji je blisko povezan sa Alchajmerovom bolešću, iz dubljih delova mozga ka njegovoj površini, piše Daily Mail.
Zatim, vena koja prolazi kroz mozak deluje kao cev za izbacivanje otpadnih proizvoda kroz barijeru koja razdvaja mozak od ostatka tela. Ovo ih odlaže u krvotok, gde ih bubrezi filtriraju i uklanjaju.
Ali ako sistem za izbacivanje prestane pravilno da funkcioniše, što može da se desi sa starenjem, u slučajevima traumatskih povreda mozga i hroničnog stresa, ti otpadni proizvodi mogu da se nakupljaju u mozgu.
To takođe može da dozvoli imunim ćelijama da prodru u organ, što može da dovede do upale povezane sa degenerativnim poremećajima mozga.
Studija je sprovedena na miševima, ali istraživači veruju da njihova saznanja odgovaraju istraživanjima potencijalnih uzroka Alchajmerove bolesti i drugih demencija.
U februaru, naučnici predvođeni dr Jonathan Kipnisom, neurologom sa Univerziteta Washington u Sent Luisu, odgovorili su na pitanje kako mozak izbacuje otpad kroz čvrstu zaštitnu barijeru, a da pritom ne koristi limfni sistem tela, mrežu koja drenažira tečnosti kroz celo telo.
Mozak nije deo tog sistema, već njegov put za odlaganje otpada poznat je kao glikmatski sistem. On čisti otpad koji nastaje procesima metabolizma koji troše energiju – sve hemijske procese koji neprestano rade u telu kako bi se osiguralo njegovo pravilno funkcionisanje – kao što su ugljen-dioksid, oštećeni proteini i mrtve ćelije.
Naučnici su otkrili “tačke izlaza” oko mozga kroz koje cerebrospinalna tečnost, koja nosi otpad, izlazi u debelu membranu koja okružuje mozak i kičmenu moždinu i zatim u krvotok, gde limfne sudove tela preuzimaju da ga uklone.
Nekoliko nedelja kasnije, ta grupa naučnika proširila je saznanja dalje, pokazujući kako ta tečnost opterećena otpadom završava na tim tačkama izlaza.
Oni su izvestili da dok mozak spava, neuroni se aktiviraju sinhronizovano, ritmičnim talasima koji stvaraju silu za ispiranje cerebrospinalne tečnosti kroz mozak i kroz krvno-moždanu barijeru.
Dr Li-Feng Jiang-Xie, istraživač sa Univerziteta Vašington, rekao je: “Ovi neuroni su minijaturne pumpe. Sinhronizovana neuronska aktivnost pokreće protok tečnosti i uklanjanje otpada iz mozga.
“Ako možemo da unapredimo ovaj proces, postoji mogućnost odgađanja ili čak sprečavanja neuroloških bolesti, uključujući Alchajmerovu i Parkinsonovu bolest, kod kojih se višak otpada – poput metaboličkog otpada i nepotrebnih proteina – nakuplja u mozgu i dovodi do neurodegeneracije.”
U istom izdanju časopisa Nature, tim na čijem čelu su naučnici sa Instituta za tehnologiju u Masačusetsu, proširio je dokaze da spora talasna aktivnost ispira otpad.
Oni su testirali miševe koji su imali Alchajmerovu bolest i pronašli dokaze da izlaganje svetlosnom treperenju i zvuku klikanja na istoj frekvenciji ritma mozga podstiče pulsirajuće signale u mozgu koji izbacuju cerebrospinalnu tečnost iz organa.
Ta cerebrospinalna tečnost nosila je amiloidni protein koji se nakuplja u mozgu ljudi sa Alchajmerovom bolešću.
Dr Jiang-Xie je rekao: “Mislimo da je proces čišćenja mozga sličan pranju posuđa”.
“Započinjete, na primer, sa velikim, sporim, ritmičnim pokretom brisanja da biste očistili rastvorljive otpatke koji su raspršeni po tanjiru. Zatim smanjujete opseg pokreta i povećavate brzinu tih pokreta kako biste uklonili posebno lepljive otpatke hrane sa tanjira. Uprkos varijacijama amplitude i ritma pokreta vaše ruke, osnovni cilj ostaje isti: uklanjanje različitih vrsta otpada sa posuđa. Možda mozak prilagođava svoj metod čišćenja u zavisnosti od vrste i količine otpada.”
Glimfatski sistem propada kako starimo, nakupljajući otpadne proizvode poput amiloidnih proteina i tau zapetljanja koji doprinose kognitivnom opadanju, gubitku pamćenja, kao i Alchajmerovoj bolesti i demenciji.
Promene u obrascima spavanja takođe mogu poremetiti normalan proces izbacivanja otpada. Cerebrospinalna tečnost slobodnije teče između ćelija dok spavamo, a ceo glimfatski proces je optimizovan tokom sna. Bez adekvatnog sna, protok cerebrospinalne tečnosti je oštećen, kao i uklanjanje otpadnih proizvoda povezanih sa neurodegenerativnim bolestima.
Komentari (0)