Iako je umor često posledica savremenog načina života, dugotrajna iscrpljenost koja traje mesecima,naročito nakon preležane infekcije,može biti znak ozbiljnog zdravstvenog stanja poznatog kao sindrom hroničnog umora. Prema podacima američkog Centers for Disease Control and Prevention (CDC), oko 3,3 miliona ljudi u Sjedinjenim Američkim Državama trenutno živi sa ovim sindromom, a čak svaka četvrta osoba u nekom trenutku bolesti bude vezana za krevet.
Uprkos velikoj rasprostranjenosti, stručnjaci upozoravaju da je reč o nedovoljno istraženom i često pogrešno dijagnostikovanom oboljenju. Dosadašnja istraživanja ukazuju da se tek oko 15 odsto obolelih pravilno identifikuje i leči.
Bolest je formalno poznata kao mijalgijski encefalomijelitis (ME) i predstavlja hronično stanje koje izaziva izražen umor do te mere da onemogućava obavljanje svakodnevnih aktivnosti. Nacionalna akademija medicine navodi da dijagnoza podrazumeva najmanje šest meseci trajanja tri ključna simptoma:snažan i novonastali umor koji značajno smanjuje sposobnost funkcionisanja u odnosu na period pre bolesti; pogoršanje stanja nakon fizičkog ili mentalnog napora koji je ranije bio lako podnošljiv, kao i san koji ne donosi osećaj odmora
Kod mnogih pacijenata javljaju se i problemi sa koncentracijom i pamćenjem, poznati kao “moždana magla“, kao i vrtoglavica prilikom ustajanja, piše New York Post-
Ne postoji jedinstveni test kojim bi se bolest potvrdila, pa se dijagnoza postavlja na osnovu razgovora sa pacijentom, kliničkog pregleda i isključivanja drugih stanja poput hipotireoze ili depresije, koja mogu imati slične simptome.
Dr Džejkob Taitelbaum, lekar i autor knjige From Fatigued to Fantastic, u izjavi za Fox News Digital istakao je da se sindrom hroničnog umora često dovodi u vezu sa fibromialgijom i dugotrajnim postkovid simptomima. Prema njegovim rečima, zajednički imenitelj ovih stanja jeste to što su poremećaji imunog sistema, koji znatno češće pogađaju žene. On navodi da se brojni geni povezani sa imunitetom nalaze na X hromozomu, što ukazuje na moguću genetsku predispoziciju.
Uzroci sindroma hroničnog umora mogu se značajno razlikovati od osobe do osobe. Bolest često nastaje kao posledica infekcija ili drugih snažnih fizioloških stresova, kao i ozbiljnu energetsku krizu organizma. Kada nivo energije padne ispod kritične granice, može doći do poremećaja rada hipotalamusa,dela mozga zaduženog za san, hormone, krvni pritisak i puls. Tipični simptomi tada postaju nesanica uprkos iscrpljenosti, hronični bolovi i kognitivne smetnje.
Sindrom mogu pokrenuti i dugotrajni stres, nutritivni nedostaci, poremećaji hormona štitaste žlezde i stresa, kao i problemi sa snom. Dok se kod nekih pacijenata bolest razvija postepeno, nagao početak često je povezan sa infekcijama poput kovida-19 ili mononukleoze. Kao dodatni faktori rizika navode se i povrede glave i vrata, kao i nagli hormonski poremećaji nakon porođaja.
Iako trenutno ne postoje standardizovani laboratorijski testovi za dijagnozu, nova istraživanja nude nadu. Tim dr O razvio je eksperimentalni alat zasnovan na veštačkoj inteligenciji, nazvan BioMapAI, koji je u ranim studijama pokazao visoku tačnost u prepoznavanju bolesti analizom uzoraka stolice, krvi i drugih rutinskih laboratorijskih nalaza.
Rezultati istraživanja, objavljeni u časopisu Nature Medicine, ukazuju da umesto jednog uzroka postoji specifičan biološki “otisak“, koji uključuje promene u crevnoj mikrobioti, preaktivne imune ćelije i poremećen metabolizam.
Zbog raznolikosti simptoma, ne postoji univerzalna terapija koja deluje kod svih pacijenata. CDC preporučuje individualni pristup, u kojem pacijenti zajedno sa lekarima prave plan lečenja usmeren na simptome koji najviše narušavaju kvalitet života.
Terapija obično podrazumeva kombinaciju promenu životnih navika, različitih terapija i lekova, uz pažljivo razmatranje koristi i rizika. Među alternativnim pristupima ističe se Taitelbaumov SHINE protokol, koji se fokusira na san, hormonsku ravnotežu, nizak krvni pritisak, infekcije, ishranu i prilagođenu fizičku aktivnost. Istraživanja pokazuju da ovaj pristup kod nekih pacijenata može poboljšati svakodnevno funkcionisanje.
Pojedini oboleli navode koristi i od fizioterapije, dok stručnjaci naglašavaju da svaka terapija mora biti prilagođena individualnim mogućnostima.
Lekari poručuju da osobe koje osećaju dugotrajan umor koji im onemogućava normalne aktivnosti ili ozbiljno utiče na kvalitet života ne bi trebalo da ignorišu simptome, već da se obrate zdravstvenom profesionalcu radi dalje procene.
Komentari (0)