Dva najveća Zemljina ledena pokrivača, na Grenlandu i Antarktiku, izgubila su više od 12 biliona tona leda tokom proteklih 47 godina. Prema opsežnom istraživanju koje je sprovelo 58 naučnika iz celog sveta, taj gubitak doveo je do porasta globalnog nivoa mora za 31,4 milimetra, prenosi Science Alert.
Naučni tim objedinio je rezultate 42 odvojene studije i podatke prikupljene tokom 27 satelitskih misija. Na taj način napravljen je, kako navode istraživači, najpouzdaniji dugoročni zapis promena na dva ključna ledena pokrivača, koji obuhvata period od gotovo pet decenija.
Satelitsko praćenje grenlandskog ledenog pokrivača počelo je 1972. godine, dok podaci za Antarktik sežu do 1979. godine.
Većinu leda odneli ubrzani glečeri
Istraživači napominju da procena obuhvata isključivo promene u masi leda koje utiču na nivo mora, ali ne i gubitak leda usled stanjivanja ili povlačenja ledenih polica.
Naučnici procenjuju da je 84 odsto ukupnog gubitka leda posledica neravnoteže u dinamici glečera, naročito na mestima gde se oni susreću sa okeanom.
– Više od četiri petine leda u okean su gurnuli ubrzani glečeri, a nije se otopio na površini. To nam govori da dugoročni trend pokreće dinamički odgovor ledenih pokrivača na zagrevanje okeana – objasnila je glavna autorka studije Ines Otosaka, glaciološkinja sa Univerziteta Nortambrija.
Preostalih 16 odsto gubitka leda povezano je sa atmosferskim uticajima, poput topljenja na površini.
Topliji okeani ubrzavaju topljenje
Okeani apsorbuju najveći deo toplote koja se zbog emisija gasova sa efektom staklene bašte zadržava u biosferi. Zbog toga se voda zagreva, a morske struje postaju snažnije.
Na Grenlandu to doprinosi procesu poznatom kao “atlantifikacija“, tokom kojeg toplije vode Atlantika prodiru sve severnije i nagrizaju ledeni pokrivač.
Na Antarktiku, istovremeno, jačaju cirkumpolarne struje koje donose topliju vodu do ledenog pokrivača. Ta voda prodire ispod glečera i topi ih odozdo.
Gubitak leda dramatično se ubrzao od 1990-ih godina, a za sada nema znakova preokreta.
Naučnici ne vide trajnu stabilizaciju Antarktika
Podaci prikupljeni od 2020. do 2023. godine mogli bi da ukazuju na stabilizaciju Antarktičkog poluostrva, ali istraživači smatraju da je to verovatno posledica kratkoročnih vremenskih promena.
Otosaka je za portal Phys.org objasnila da se to posebno odnosi na rekordne snežne padavine na istočnom Antarktiku. Dodala je da neobjavljena merenja nakon 2023. godine pokazuju da se ubrzani gubitak leda nastavio.
– Ovi nalazi pokazuju temeljni značaj međunarodne naučne saradnje u suočavanju sa velikim ekološkim promenama našeg doba – rekao je Dijego Fernandes iz Evropske svemirske agencije, koji nije učestvovao u istraživanju.
Očekuje se da će rezultati pomoći naučnicima da preciznije predviđaju rast nivoa mora i doprineti donošenju odluka o budućnosti planete.
Istraživanje je objavljeno u naučnom časopisu Scientific Data.
BONUS VIDEO:
Komentari (0)