Naučnici su došli do neočekivanih otkrića koja menjaju dosadašnje razumevanje plodnosti i rizika povezanih sa starenjem roditelja. Istraživanje objavljeno u prestižnom časopisu Science Advances (2025) pokazuje da ženske jajne ćelije, uprkos smanjenju njihovog broja s godinama, ne akumuliraju genetske mutacije u meri u kojoj se ranije verovalo. Suprotno tome, muška sperma postaje podložnija genetskim greškama što je muškarac stariji.
Naučnici su otkrili da kvalitet jajnih ćelija ostaje gotovo nepromenjen na nivou DNK, posebno kada je reč o mitohondrijalnim mutacijama – genetskim promenama koje se nasleđuju isključivo od majke. Ovo je značajan preokret u shvatanju ženske plodnosti, jer se dugo smatralo da starije jajne ćelije nose veći rizik za genetske poremećaje kod dece.
Za razliku od toga, sperma muškaraca pokazuje znatno veću sklonost ka nakupljanju mutacija kako muškarci stare. Ove promene u genetskom materijalu mogu povećati rizik od prenosa određenih bolesti i poremećaja na potomstvo.
Naučnici naglašavaju da su muške germinalne ćelije podložnije stalnim deljenjima tokom života, pa samim tim i greškama u kopiranju DNK. To je glavni razlog zbog kojeg stariji očevi statistički imaju veći rizik da prenesu genetske nepravilnosti, uključujući poremećaje iz spektra autizma, šizofrenije i drugih naslednih bolesti.
Stručnjaci kažu da ovo istraživanje ne znači da godine nemaju nikakav uticaj na žensku plodnost — starije žene imaju manji broj jajnih ćelija i veću stopu hromozomskih nepravilnosti zbog drugih bioloških faktora, ali je otkriće o stabilnosti mitohondrijalne DNK u jajnim ćelijama izuzetno ohrabrujuće.
“Rezultati bacaju novo svetlo na reproduktivnu biologiju i mogu pomoći parovima i lekarima da bolje razumeju faktore rizika u planiranju porodice,“ ističe vodeći autor studije sa Univerziteta u Kopenhagenu.
Ova otkrića mogla bi u budućnosti uticati na savetovanje parova koji planiraju roditeljstvo u kasnijim godinama, kao i na razvoj novih metoda za ispitivanje i očuvanje kvaliteta spermatozoida i jajnih ćelija. Naučnici planiraju dalja istraživanja kako bi otkrili koje konkretne mutacije u spermi najčešće doprinose genetskim bolestima kod dece.
Komentari (0)