Pojedini svetski mediji primećuju da se fašistička retorika ponovo pojavila u hrvatskoj javnosti. S druge strane, međunarodna zajednica uglavnom ne reaguje na najnovija dešavanja u Zagrebu. Istoričar Vukan Marković kaže da u Hrvatskoj postoji vrednosni i ideološki nesklad između onoga što žele da predstave kao pobedu u ratu devedesetih i istorijskog revizionizma i fašizma. Istoričar Aleksandar Rastović naglašava da je ključ problema u ideološkoj matrici koja je prisutna kod Hrvata od druge polovine 19. veka, a prema kojoj u toj državi nema mesta za druge narode, prvenstveno Srbe.
Navijači Dinama iz Zagreba izveli su na stadionu “Maksimir” koreografiju povodom 30. godišnjice zločinačke vojno-policijske akcije “Oluja”, u kojoj su prikazali motive ulaska hrvatskih snaga u Knin, sa tablom grada ispisanog na ćirilici, uz tenkove i pesmu Marka Perkovića Tompsona. Nedelju dana ranije u Splitu se čuo ustaški poklič “Za dom spremni”. Poklič je uzvikivala i grupa dece u Hrvatskoj.
Istoričar Vukan Marković kaže da ključ problema nije u neumesnoj igri dece koja još nisu sazrela i ne razumeju kontekst, već u načinu na koji zvanična Hrvatska obeležava vojno-policijsku akciju “Oluja”.
“Oni to doživljavaju kao pobedu u otadžbinskom ratu, a mi kao katastrofalan egzodus Srba iz Hrvatske. Ta vrsta hrvatske retorike i simbolike raste i na neki način postaje vid patriotskog obeležavanja onoga što je osnova hrvatske državnosti. Na delu imamo nesnađenost Hrvatske”, ističe Marković.
Istoričar Aleksandar Rastović navodi da je posebno tragično što se u takav narativ uključuju i deca.
“S druge strane, moramo u obzir uzeti činjenicu da je to deo državnog plana. Pre samo nekoliko nedelja imali smo slučaj da više stotina hiljada hrvatske omladine prisustvuje koncertu onog njihovog pevača (Marka Perkovića Tompsona). To je zloupotreba dece i omladine u političke svrhe”, naglašava Rastović.
Od društva do politike
Rastović primećuje da sve što je nekada bilo potpuno neprihvatljivo sada predstavlja narativ i deo glavnog toka hrvatske politike i javnosti.
“To je deo njihovog miljea i šire ideologije koji je kod intelektualne elite prisutan još od 1848. godine. Dakle, od tada, Hrvatska je zadojena idejom istorijskog i državnog prava Hrvata prema kojem u toj državi, kad god da je bude, nema mesta za druge narode, prvenstveno misleći na Srbe. Onda smo imali genocid nad srpskim narodom u Jasenovcu i drugim ustaškim logorima, potom i zločine počinjene tokom devedesetih godina prošlog veka, uključujući i najveće etničko čišćenje u Evropi posle Drugog svetskog rata tokom ‘Oluje'”, ukazuje Rastović.
Marković smatra da je ono što je neformalno u narativima i simbolici podjednako važno kao i ono što je deo zvanične politike države i društva.
“U Hrvatskoj ni na primeru obeležavanja 30. godišnjice ‘Oluje’ i 1.100 godina od mitoloških početaka države Hrvatske, što bi moglo da bude centralni događaj iskazivanja nacionalnog identiteta i temeljnih državnih vrednosti, nismo imali toliku pažnju i fokus kao u slučaju Tompsonovog koncerta. Tompson je poluzvaničan, jer ga hrvatske vlasti tolerišu, ali služi da kanališe vrstu osećanja društva koja nije moguća da se predstavi zvaničnim putem”, objašnjava Marković.
Breme nasleđa i linija manjeg otpora
Marković kaže da političari u Hrvatskoj nikada nisu mogli u potpunosti da se izbore sa ustaškom retorikom.
“Na delu imamo vrednosnu i ideološku kakofoniju. Hrvatska od otcepljenja ima problema da nađe jezik i narativ kojim će uspeti da ukalupi ono što oni smatraju pobedom u ratu i borbom za nezavisnost, sa onim revizionizmom i fašizmom koji konstantno provejavaju u javnosti. Tako, hrvatski predsednik Zoran Milanović je antifašista, a premijer Andrej Plenković latentno koketira sa ekstremnom desnicom. Plenković nije ustaša, ali ode na probu Tompsonovog koncerta i nema nameru da ulazi u sukob sa oko pola miliona ljudi koji rado idu na njegov koncert. Tu vrstu neformalnog koketiranja će nastaviti”, ističe Marković.
Rastović navodi da sve dok Hrvatska ne napusti matricu prema kojoj u toj državi nema mesta za druge narode, a koja je duboko ukorenjena u njenoj ideologiji i politici, nema prostora za napredak odnosa Zagreba i Beograda.
“Za ljubav je potrebno dvoje, a čini mi se da Hrvatskoj nije stalo do pomirenja. Pojedinačni slučajevi, poput Milanovića, predstavljaju izuzetke koji potvrđuju pravilo. Većinsko raspoloženje je ono koje smo mogli da vidimo na tom nesretnom koncertu”, zaključuje Rastović.
Komentari (0)