Zgrada sa zvaničnim nazivom “Palata Beograd“ postala je ukras Beograda i najviša zgrada u njegovom starom delu 22. aprila 1974. godine. U to vreme bila je jedna od najmodernijih poslovnih zgrada u bivšoj Jugoslaviji, i jedan od najviših nebodera na Balkanu. Visoka je tačno 101 metar, a sagrađena je za samo 5 godina po projektu arhitekte Branka Pešića, kojeg ne treba mešati sa gradonačelnikom Beograda koji je nosio isto ime. Na njoj je prvi put u tadašnjoj Jugoslaviji upotrebljeno više od 20 novih tehničkih metoda, a gradilo ju je 47 različitih preduzeća iz zemlje i inostranstva. Ukupna površina poslovnog i prodajnog prostora je 40000 m2.
I kao što to obično biva, dok su joj se jedni radovali i divili, drugi su je smatrali ruglom koje je preveliko za centar Beograda, nazivajući je čak “crnom udovicom”. Govorilo se da se “crna zgrada nadvija nad belim gradom”, da liči na fabrički dimnjak, i da je u pitanju promašena investicija. Da situacija bude još zanimljivija, zgrada je sagrađena na mestu nekadašnje kafane “Crna mačka”. Budući da su joj temelji duboki 17,5 metara, a da je tlo ispod Beograda prepuno podzemnih voda, ispod nje se i danas nalaze pumpe koje te vode ispumpavaju, kako ne bi podrivale temelje ove lepotice.
Instalirajte našu iOS ili Android aplikaciju – Objektiv.rs
Beograd je u zlatno doba jugoslovenske ekonomije žarko želeo da se ugleda na zapadnoevropske gradove, pa je i uzor pri projektovanju bio pariski toranj “Monparnas”, građen u isto vreme, i isto tako kritikovan. Uprkos svim negodovanjima, naša prestonica je sa “Beograđankom” dobila i prvu “pametnu” zgradu, na kojoj su se spoljne roletne spuštale same, i na koju smo i danas veoma ponosni.
Nakon otvaranja bila je druga najviša zgrada u zemlji, iza tadašnjeg CK SKJ (danas PC Ušće), da bi je 1980. potisnula na treće mesto kula Geneks (135m). Koliko se nekada kvalitetno gradilo možda najbolje pokazuje činjenica da od izgradnje „Beograđanka“ nikada nije obnavljana. To će, kako kažu, učiniti njeni novi vlasnici, kompanija „Marera propertiz“, koja se obavezala da će je rekonstruisati u roku od 3 godine. Trebaće im, međutim, saglasnost Zavoda za zaštitu spomenika, jer je prošle godine „Beograđanka“ proglašena za kulturno dobro.
Na njenoj zvaničnoj adresi, Masarikova 5, nalazi se čitav niz različitih organizacija, institucija, prodavnica i medija: Privredni sud, Agencija za restituciju, Direktorat za nuklearnu bezbednost, Sekretarijat za zaštitu životne sredine, Fakultet savremenih umetnosti, Savremena gimnazija, Bokserski, tekvondo i savez Srbije za skokove u vodu, i mnoštvo nevladinih organizacija, restorana, izložbenog prostora, prodavnica i kafića. Međutim, najpoznatiji, i verovatno najuticajniji stanari „Beograđanke“ su, simbolično, na njenom vrhu. Sa 23. sprata se i dalje emituje program legendarne radio-televizije Studio B, iz studija u kojima su nekada sedeli Duško Radović i Đoko Vještica. Nekada je na poslednjem, 24. spratu, bio restoran sa najlepšim pogledom u gradu, ali je zatvoren devedesetih godina kada je Studio B otkupio ceo sprat za svoje potrebe.
U vreme kada je izgrađena Beograđani su, po svom starom dobrom običaju i u skladu sa gradskim duhom, smislili vic na račun svog grada i njegovog novog simbola. On glasi: Šta kaže Spajdermen kad se popne na Beograđanku? “A gde ću sad?“. Bilo kako bilo, oni koji je možda i danas ne vole moraće da se slože u jednom – najlepši pogled iz centra grada nam pruža upravo ona. Možda zato što se jedino sa “Beograđanke” ne vidi ona sama, kako su Parižani govorili za “Monparnas”.
Sa vrha ove zgrade se kao na dlanu se vide sva naselja u centralnom delu grada, kao i sve najznačajnije zgrade i državne institucije. Pogled seže i izvan gradskih granica, pa tako obuhvata na jednoj strani sva naselja na levoj obali Dunava, jezero Veliko blato, čak i Pančevo, a na drugoj strani seže do Istočne kapije grada, Avale, zgrade VMA i vodotornja na Košutnjaku. Odlično se vidi i Beograd na vodi, sa svojom impozantnom kulom, koja će uskoro postati najviša zgrada u Srbiji, sa 168 metara visine.
Šta se još vidi sa “Beograđanke pogledajte” u sledećem videu:
Piše: Ivan Marinković
Snimatelji: Danilo Krša i Stefan Kojić
Komentari (0)