NA DANAŠNJI DAN

Biografija najvećeg rodoljuba: Najlepše pesme Alekse Šantića

Pesnik je čuven po rodoljubivim i ljubavnim pesmama

Instalirajte našu iOS ili Android aplikaciju
Aleksa Šantić biografija
Foto: Wikipedia

Na današnji dan 1924. godine preminuo je veliki Aleksa Šantić – zato je biografija Alekse Šantića tema za danas, a pored toga napravili smo izbor njegovih nalepših pesama. Važio je za jednog od najboljih pesnika sa ovih prostora, kao i jednog od najznačajnijih književnika sa prelaza sa 19. na 20. vek.

Instalirajte našu iOS ili Android aplikaciju – Objektiv.rs

Aleksa Šantić biografija – početak karijere

Lirik i rodoljub u duši je rođen 27. maja 1868. godine u Mostaru, bio je srpski i bosanskohercegovački pesnik. Kasnije je postao i akademik. Poznat je po pesmama sa ljubavnom tematikom, ali i po socijalnoj poeziji. Odrastao je sa četiri brata i tri sestre. Otac mu se razboleo kada su oni bili deca i umro, pa su živeli kod strica koga su zvali “Adža”.

Aleksa Šantić – “Emina”

Sinoć kad se vraćah iz topla hamama,
Prođoh pokraj bašče staroga imama.
Kad tamo u bašči, u hladu jasmina
S ibrikom u ruci stajaše Emina.

Ja kakva je pusta! Tako mi imana,
Stid je ne bi bilo da je kod sultana.
Pa još kada šeće i plećima kreće,
Ni hodžin mi zapis više pomoć’ neće!

Ja joj nazvah selam. Al’ moga mi dina,
Ne šće ni da čuje lijepa Emina,
Već u srebrn ibrik zahvatila vode,
Pa niz bašču đule zaljevati ode.

S grana vjetar puhnu, pa niz pleći puste
Rasplete joj njene pletenice guste.
Zamirisa kosa, k’o zumbuli plavi,
A meni se krenu bururet u glavi!

Malo ne posrnuh, mojega mi dina,
Al’ meni ne dođe lijepa Emina.
Samo me je jednom pogledala mrko,
Niti haje, alčak, što za njome crko’!

Umro stari pjesnik, umrla Emina
Ostala je pusta, bašča od jasmina.
Salomljen je ibrik, uvelo je cvijeće
Pjesma o Emini, nikad umrijet neće.

Porodica Šantić se bavila trgovinom, pa je zato Aleksa Šantić bio poslat u Trst kako bi se obrazovao, tu se vidi da će njegova biografija krenuti u pravcu pesništva. U Trstu ga je podučavao srpski pisac Ljudevit Vuličević. Nakon toga pohađa trgovačku školu u Ljubljani, ali je već 1883. godine morao da se vrati u Mostar zbog lošeg zdravlja.

U Mostaru je vodio stričeve poslovne knjige, ali je brzo shvatio da ne želi time da se bavi. Više ga je zanimala umetnost i obožavao je književnost. Četiri godine nakon toga je postao saradnik novina “Bosanska vila”, “Nova Zeta”, “Otadžbina”, “Javor” i “Golub”.

Iste godine (1887.) objavio je svoju prvu zbirku pesama. Jedan je od osnivača Srpskog pevačkog i kulturno-umetničkog društva “Gusle”. Zahvaljujući raznim sekcijama Aleksa je počeo da peva u horu i glumi u predstavama. Iste godine je izabran i za prvog potpredsednika mostarskog pododbora “Prosvete”. Poznato je da je Šantić pripadao krugu književnika koji su bili okupljeni oko lista “Zora”. Ovaj list je pesnik pokrenuo sa Jovanom Dučićem i Svetozarom Ćorovićem.

Prvi svetski rat

Napokon je mogao da se posveti književnosti onako kako je želeo. Šest godina kasnije je otišao u Ženevu, ali se vrlo brzo vratio u rodni Mostar. Tada je napisao pesmu “Ja ne mogu ovde”.

Aleksa Šantić pesme – “Ja ne mogu ovde”

Ja ne mogu ovde; ovde led me bije,
Ovdje nema sunca što me tako grije,
Sunca, milog sunca, sunca moga raja –
Moga zavičaja.

Ja ne mogu ovdje. Moja duša voli
I lijepu Ronu i vodu Limana,
I daleke šume što se vide doli
U podnožju hladnom vječnoga Monblana;
Moja duša voli ovaj kraj slobode,
Ovu zemlju ljudi, jednakosti, prava.
Al’ tamo, vrh kršâ gdje oblaci brode,
Tamo, s golih brda gdje miriše trava,
Tamo, gdje su moji drugovi i braća,
Tamo, rodu svome duša mi se vraća.

Ja ne mogu ovdje. Tamo gdje uveče
Vrh dalekih brda kao vatra plane,
Ispod crnog Huma gdje Neretva teče;
Tamo gdje me ljube, tamo gdje me vole,
Gdje se moja braća za rod bogu mole;
Tamo gdje sam snivô one zlatne snove,
Tamo moja duša plačući me zove.
Ondje nek me jednom i u grob sahrane.

Tokom aneksione krize 1908. i 1909. godine je sa Šantić sa Svetozarom Ćorovićem otišao je u Italiju. Tamo se stavio se na raspolaganje srpskoj vladi. Smatra se da je ovaj potez inspiriso objavljivanje pesme “Moja otadžbina”, koja je objavljena 1908. godine. Zatim je 1914. godine kad je počeo Prvi svetski rat, Šantić izabran za dopisnog člana Srpske kraljevske akademije.

Mnogi problemi su nastali tokom Prvog svetskog rata. Austrougarske vlasti su ga hapsile kao istaknutog srpskog nacionalistu. Nekoliko puta je zatvaran zbog svojih pesama. Od 1915. do 1917. godine nije objavio ni jednu pesmu, a tek posle završetka rata se vratio književnosti.

Književnost Alekse Šantića

Na samom početku karijere je stvarao pod uticajem književnosti Branka Radičevića, čika Jove Zmaja i Vojislava Ilića. Kad je u pitanju Aleksa Šantić biografija ovog pesnika se vremenom menja kada je izgradio sopstveni pesnički stil. Stručnjaci kažu da je svoju punu pesničku zrelost doživeo između 1905. i 1910. godine.

Njegov kompletan književni opus možemo podeliti u dve celine. Prvu celinu predstavljaju ljubavne pesme, o ženama, čežnji i seti. Trudu celinu čine rodoljubive pesme, u njih spadaju one u kojoj iskazuje ljubav prema svojoj domovini, ali i protest protiv patnje koju su njegovi sunarodnici doživeli.

Aleksa Šantić pesme – “Mi znamo sudbu”

Mi znamo sudbu i sve što nas čeka,
No strah nam neće zalediti grudi!
Volovi jaram trpe, a ne ljudi —
Bog je slobodu dao za čovjeka.

Snaga je naša planinska rijeka,
Nju neće nigda ustaviti niko!
Narod je ovi umirati sviko —
U svojoj smrti da nađe lijeka.

Mi put svoj znamo, put bogočovjeka,
I silni, kao planinska rijeka,
Svi ćemo poći preko oštra kama!

Sve tako dalje, tamo do Golgote,
I kad nam muške uzmete živote,
Grobovi naši boriće se s vama!

Poznate su njegove rodoljubive pesme “Ostajte ovde”, “Hleb”, kao i ona koja naglašava patnju srpskog naroda “Mi znamo sudbu”. Poznato je da se njegov ljubavna poezija razvila pod jakim uticajem sevdalinke. Odličan primer toga je jedna od njegovih najpoznatijih pesama – “Emina”, koja se sada peva kao sevdalinka.

Među Šantićevim delima se izdvajaju: “Hasanaginica”, “Moja Otadžbina”, “Nemanja”, “Pod maglom”, “Ne veruj”, “Ostajte ovde”, “O klasje moje”, “Kovač”, “Anđelija”, “Pretpraznično veče”, “Na starim ognjištima” i “Boka”.

Aleksa Šantić biografija – smrt

Aleksa Šantić je umro 2. februara 1924. godine u Mostaru.

Njegova sahrana je okupila do tada nezapamćen broj ljudi u Mostaru. Tada se tek videlo koliko je Šantić uticao an anrod i koliko su ljudi zaista cenili njegova dela. Cela otadžbina je došla da ga isprati na večni počinak. Mnogi stanovnici su došli da odaju počast svom pesniku, a zato je njegovo telo iz kuće Ćorovića preneseno u Srpski dom. Ceo grad je bio zavijen u crno, na Opštinskom domu, ali i privatnim kućama su bile okačene crne zastave.

Aleksa Šantić pesme – “Moja otadžbina”

Ne plačem samo s bolom svoga srca
Rad’ zemlje ove uboge i gole;
Mene sve rane moga roda bole,
I moja duša s njim pati i grca.
Ovdje u bolu srca istrzana
Ja nosim kletve svih patnja i muka,
I krv što kapa sa dušmanskih ruka,
To je krv moja iz mojijeh rana.

U meni cvile duše miliona;
Moj svaki uzdah, svaka suza bona
Njihovim bolom vapije i ište…

I svuda gdje je srpska duša koja,
Tamo je meni otadžbina moja –
Moj dom i moje rođeno ognjište.

Sanduk su nosili članovi Srpskog pevačkog društva “Gusle” i hrvatskog “Hrvoja”. Sanduk je prošao celi Mostar, a spontano su se povorci pridružile hiljade ljudi. Povorka je trajala čak pet sati, a Šantić je sahranjen na provoslavnom groblju u Mostaru. Na samoj sahrani su govorili Jeremija Živanović,  Svetislav Petrović i mnogi drugi.

Aleksa Šantić pesme – “Veče na školju”

Pučina plava
Spava,
Prohladni pada mrak.
Vrh hridi crne
Trne
Zadnji rumeni zrak.

I jeca zvono
Bono,
Po kršu dršće zvuk;
S uzdahom tuge
Duge
Ubogi moli puk.

Kleče mršave
Glave
Pred likom boga svog —
Ištu. Al’ tamo,
Samo
Ćuti raspeti Bog.

I san sve bliže
Stiže,
Prohladni pada mrak,
Vrh hridi crne
Trne
Zadnji rumeni zrak.

Izvor: Objektiv.rs

Komentari (0)

    Trenutno nema komentara. Budite prvi koji će komentarisati!

Ostavite komentar