Držanje mačke kao kućnog ljubimca moglo bi biti povezano sa povećanim rizikom od razvoja poremećaja povezanih sa šizofrenijom, pokazuje analiza 17 studija objavljena 2023. godine.
Pretpostavka da postoji veza između posedovanja mačke i rizika od šizofrenije prvi put je izneta još 1995. godine, kada su istraživači kao mogući uzrok naveli izloženost parazitu Toxoplasma gondii. Međutim, rezultati istraživanja sprovedenih tokom narednih decenija bili su neujednačeni, piše Science Alert.
Najnovija analiza pokazala je da postoji značajna pozitivna povezanost između široko definisanog posedovanja mačke i povećanog rizika od poremećaja povezanih sa šizofrenijom.
Psihijatar Džon Mekgrat i njegove kolege iz Kvinslendskog centra za istraživanje mentalnog zdravlja u Australiji analizirali su studije objavljene tokom poslednje 44 godine u 11 zemalja, uključujući Sjedinjene Američke Države i Ujedinjeno Kraljevstvo.
– Potrebno je više visokokvalitetnih istraživanja u ovoj oblasti – naveli su autori u radu.
Pojedine studije pokazale su da izloženost mačkama tokom detinjstva može povećati verovatnoću razvoja šizofrenije, dok druga istraživanja nisu pronašla takvu vezu.
Neki naučni radovi takođe su povezali kontakt sa mačkama sa višim rezultatima na testovima koji mere osobine povezane sa šizofrenijom i iskustvima sličnim psihozama. Ipak, ni po tom pitanju ne postoji potpuna saglasnost među istraživačima.
Kako bi se dobila jasnija slika, Mekgrat i njegov tim ističu potrebu za detaljnom analizom svih dostupnih istraživanja.
Parazit Toxoplasma gondii uglavnom je bezopasan i može se preneti putem nedovoljno termički obrađenog mesa, kontaminirane vode ili izmeta zaražene mačke. Procene govore da je ovim parazitom zaraženo oko 40 miliona ljudi u Sjedinjenim Američkim Državama, najčešće bez ikakvih simptoma.
Naučnici su poslednjih godina otkrili da infekcije mogu imati različite i neočekivane efekte na ljudski organizam. Kada dospe u telo, Toxoplasma gondii može prodreti u centralni nervni sistem i uticati na neurotransmitere.
Parazit je dovođen u vezu sa promenama ličnosti, pojavom psihotičnih simptoma i određenim neurološkim poremećajima, uključujući šizofreniju.
Ipak, istraživači naglašavaju da sama povezanost ne dokazuje da upravo ovaj parazit izaziva navedene promene, niti da je eventualna infekcija preneta sa mačke na čoveka.
– Nakon prilagođavanja statističkih modela različitim faktorima, ustanovili smo da su osobe koje su bile izložene mačkama imale približno dvostruko veće izglede za razvoj šizofrenije – navodi australijski istraživački tim.
Treba biti oprezan sa rezultatima studija
Autori upozoravaju da rezultate treba tumačiti oprezno. Čak 15 od 17 analiziranih studija bile su studije tipa slučaj-kontrola, koje ne mogu da potvrde uzročno-posledičnu vezu i često ne uzimaju u obzir sve faktore koji mogu uticati na rezultate.
Pored toga, kvalitet više analiziranih istraživanja ocenjen je kao nizak.
Jedna studija nije pronašla značajnu vezu između posedovanja mačke pre 13. godine života i kasnijeg razvoja šizofrenije. Međutim, ista studija jeste utvrdila povezanost kada je analiziran uži period detinjstva, između devete i dvanaeste godine.
To ukazuje da još nije jasno da li postoji kritičan period tokom kojeg bi izloženost mačkama mogla imati veći značaj.
Istraživanje sprovedeno u Sjedinjenim Američkim Državama na 354 studenta psihologije nije pronašlo vezu između posedovanja mačke i rezultata na testovima koji mere osobine povezane sa šizofrenijom. Međutim, osobe koje su tokom života bile ujedenе od mačke ostvarile su više rezultate na tim testovima u poređenju sa ispitanicima koji nisu imali takvo iskustvo.
Druga studija, sprovedena na osobama sa i bez mentalnih poremećaja, takođe je utvrdila povezanost između ujeda mačke i viših rezultata na psihološkim testovima. Njeni autori smatraju da bi uzrok mogli biti i drugi patogeni, poput bakterije Pasteurella multocida, a ne nužno Toxoplasma gondii.
Istraživači zaključuju da su potrebna obimnija i kvalitetnija istraživanja kako bi se utvrdilo da li zaista postoji uzročna veza između posedovanja mačke i poremećaja povezanih sa šizofrenijom.
– Naša analiza pruža podršku postojanju povezanosti između posedovanja mačke i poremećaja povezanih sa šizofrenijom. Potrebne su dodatne visokokvalitetne studije zasnovane na velikim i reprezentativnim uzorcima kako bi se bolje razumelo da li posedovanje mačke predstavlja faktor koji utiče na rizik od mentalnih poremećaja – zaključili su autori.
Istraživanje je objavljeno u stručnom časopisu Schizophrenia Bulletin.
BONUS VIDEO:
Komentari (0)