Drevni “supervulkan“, hiljadama puta snažniji od Etne, jednog od najviših i najaktivnijih vulkana u Evropi, otkriven je duboko ispod istočne obale Engleske. Naučnici veruju da njegova erupcija pre oko 454 miliona godina predstavlja jednu od najvećih u istoriji Zemlje.
Otkriće ogromnog vulkana duboko ispod istočne obale Engleske menja dosadašnje razumevanje geološke prošlosti te zemlje.
Erupcija ovog supervulkana dogodila se pre gotovo 454 miliona godina, odnosno oko 200 miliona godina pre nego što su dinosaurusi hodali Zemljom.
Otkriće su napravili naučnici British Geological Survey (BGS) i Univerziteta u Oslu u okviru zajedničkog istraživanja. Oni su ponovo analizirali sitne kristale cirkona, manje od prečnika ljudske dlake, koji su pre više od 80 godina uzeti iz bušotina udaljenih 65 kilometara, u Norfolku i Linkolnširu.
Naučnicima bile potrebne decenije da rekonstruišu erupciju
Kako navodi Live Science, vulkan koji se nalazio ispod istočne Engleske bio je toliko erodiran da je istraživačima trebalo gotovo 30 godina da rekonstruišu njegovu eksplozivnu prošlost i utvrde koliki je bio.
Analiza je otkrila postojanje supervulkana starog oko 454 miliona godina, čiji ostaci danas leže skriveni ispod područja The Wash na istočnoj obali Engleske, jednog od najravnijih predela zemlje. Njegov sistem prostirao se i na današnje oblasti Linkolnšira i Norfolka.
Naučnici navode da je vulkan eruptirao u veoma snažnoj eksplozivnoj erupciji “superplinijskog“ tipa, čija je snaga bila uporediva sa nekoliko hiljada hidrogenskih bombi.
Supervulkan je dobio naziv “The Wash supervulkan“, a rezultati istraživanja nedavno su objavljeni u časopisu Geological Society of America Bulletin, u studiji pod naslovom “The Wash Igneous Complex of eastern England: a candidate Avalonian source for Sandbian tephra in Baltoscandia and implications for closure of the Tornquist Sea“.
Stručnjaci BGS veruju da ovo otkriće konačno objašnjava poreklo ogromnog sloja vulkanskog pepela rasutog preko Švedske, Norveške, Belorusije, Poljske i baltičkog regiona.
Tragovi pronađeni u uzorcima starim osam decenija
Dr Tim Faraon iz British Geological Survey, glavni autor naučnog rada koji opisuje otkriće, rekao je da je pronalazak supervulkana “fantastičan rezultat“ koji menja razumevanje duboke geološke prošlosti Engleske.
Supervulkani su vulkani koji su tokom erupcije izbacili više od 1.000 kubnih kilometara materijala. Tačan broj takvih vulkana nije poznat, ali se smatra da ih na Zemlji postoji oko 20. Među njima su Jelouston u Sjedinjenim Američkim Državama i jezero Toba u Indoneziji.
Poslednja poznata erupcija supervulkana na Zemlji bila je erupcija Oruanui vulkana Taupo na Novom Zelandu, pre oko 26.500 godina. Tom erupcijom nastalo je ono što danas poznajemo kao jezero Taupo.
Taupo je i dalje aktivan supervulkan, a prema navodima iz izvornog teksta, smatra se da je najmanje 800 godina „u zakašnjenju“ za narednu erupciju.
Iako bi erupcija supervulkana The Wash danas verovatno predstavljala ogromnu pretnju čovečanstvu, naučnici naglašavaju da nema razloga za strah.
Dr Faraon objašnjava da se ugašeni vulkan ne može ponovo aktivirati:
– Za razliku od raseda, koji mogu ponovo biti seizmički aktivirani, vulkan to ne može. Kada jednom ugasne, to je to. Niko ne treba da brine da će supervulkan ponovo eruptirati.
Pepeo stigao sve do Skandinavije
Erupcija supervulkana The Wash smatra se jednom od najvećih u istoriji. Veruje se da je vulkan tada izbacio stotine kubnih kilometara Zemljine kore u stratosferu.
Ostaci njegovog kaldera sistema otkriveni su nakon nove analize uzoraka stena uzetih pre osam decenija iz bušotina dubokih nekoliko stotina metara u mestu Klaksbi, u blizini Hornkasla u Linkolnširu, i u Nort Kriku u Norfolku.
Uzorci su čuvani u arhivi British Geological Survey u Kivortu, u Notingemširu. Tokom lokdauna zbog pandemije koronavirusa naučnici su ponovo počeli da proučavaju postojeće uzorke, ali su ovog puta koristili novu opremu i savremene tehnike.
Posebnu pažnju posvetili su sitnim kristalima cirkona, približno širokim kao ljudska dlaka, koji nastaju u rastopljenoj magmi duboko pod zemljom pre vulkanske erupcije.
Istraživači su utvrdili da su uzorci iz Linkolnšira i Norfolka nastali u isto vreme, pre oko 454,4 miliona godina. Takođe je utvrđeno da potiču upravo od istog vulkana.
Cirkoni sadrže uranijum koji se poznatom brzinom raspada u izotope olova, što naučnicima omogućava da veoma precizno odrede starost erupcija.
Starost uzoraka poklopila se sa materijalom iz Kinnekule tefre, koji je analizirao Univerzitet u Oslu. Kinnekule tefra predstavlja debeli sloj vulkanskog pepela koji prekriva Skandinaviju i baltički region.
To ukazuje da je pepeo iz ogromne erupcije supervulkana The Wash dospeo do prostora današnje Skandinavije i tamo se taložio na morskom dnu.
Dr Faraon navodi da na površini nije bilo nikakvih dokaza o postojanju supervulkana.
– Tek sada, kada imamo ove precizne podatke o starosti, možemo da iznesemo ovako snažne zaključke i tvrdnje. Izuzetno je zadovoljavajuće doći do ovako preciznog rezultata.
Otkriće pomaže u razumevanju geološke istorije Britanije
Vulkanološkinja profesorka Dženi Barkli sa Univerziteta u Bristolu ocenila je da je istraživanje važan korak u rekonstrukciji geološke istorije Ujedinjenog Kraljevstva.
– Ovaj rad predstavlja važan korak napred u sastavljanju geološke istorije Ujedinjenog Kraljevstva, a razumevanje onoga što se nalazi ispod površine važno je iz brojnih razloga povezanih sa održivim korišćenjem resursa, poput vode i minerala.
Stručnjaci, međutim, upozoravaju da pronalazak tragova drevnog velikog vulkana u Engleskoj nije potpuno iznenađenje.
Vulkan koji je sada identifikovan deo je šireg vulkanskog sistema koji je bio aktivan pre oko 450 miliona godina, a koji obuhvata i Nacionalni park Eiriri u Velsu i oblast Lake District na severozapadu Engleske.
Naučnici su do ovog zaključka mogli da dođu tek zahvaljujući savremenim metodama i novoj opremi, koja je omogućila preciznu analizu uzoraka uzetih pre više od osam decenija.
Komentari (0)