Nakon što lekari proglase mrtvom osobu, izgleda da ona nastavlja da “boravi” u sopstvenoj svesti.
Upravo takvu dilemu otvorilo je istraživanje objavljeno u stručnom medicinskom časopisu “Resuscitation“, koje dovodi u pitanje ustaljeno shvatanje trenutka smrti. Studija pokazuje da mozak može ostati aktivan i nakon što srce prestane da kuca, što znači da osoba proglašena klinički mrtvom potencijalno i dalje može da registruje zvuke i događaje u svojoj okolini,uključujući i trenutak kada lekari saopštavaju vreme smrti.
Istraživanje je predvodio dr Sem Parnia iz NYU Langone Medical Center, lekar specijalista interne medicine i jedan od vodećih svetskih istraživača fenomena bliskih smrti. On je godinama razgovarao sa pacijentima koji su doživeli srčani zastoj, bili proglašeni klinički mrtvima, a potom uspešno reanimirani. Ono što je zapanjilo stručnjake jeste preciznost sa kojom su neki od njih opisivali detalje iz bolničke sobe,razgovore lekara, zvuke aparata, pa čak i konkretne postupke tokom reanimacije.
“Uspeli smo ne samo da identifikujemo pokazatelje svesnog stanja, već i da potvrdimo da su ta iskustva univerzalna i da se razlikuju od snova, halucinacija ili zabluda“, naveo je dr Parnia u ranijim obraćanjima javnosti. Ova zapažanja dovode u pitanje tradicionalni medicinski kriterijum prema kojem se smrt konstatuje kada srce prestane da pumpa krv.
U okviru istraživanja analizirani su podaci 53 pacijenta koji su preživeli srčani zastoj u 25 bolnica, pretežno u Sjedinjenim Državama i Velikoj Britaniji. Čak 40 odsto ispitanika prijavilo je da su imali jasna sećanja ili svesne misli tokom perioda kada su bili bez otkucaja srca.
Prema svedočenjima, mnogi su imali osećaj da su “odvojeni od tela“, ali i dalje prisutni u prostoru bolničke sobe. Neki su tvrdili da su mogli da “posmatraju“ medicinsko osoblje dok pokušava da ih vrati u život, uz osećaj potpune budnosti i mentalne jasnoće.
Elektroencefalografska merenja (EEG), koja beleže električnu aktivnost mozga putem elektroda postavljenih na skalp, pokazala su iznenađujuće rezultate. Kod pojedinih pacijenata zabeleženi su talasi gama, beta, alfa, teta i delta frekvencija,obrasci povezani sa mišljenjem, pažnjom i svesnom obradom informacija i to između 35 i 60 minuta nakon prestanka rada srca.
Ovi nalazi sugerišu da je mozak znatno otporniji nego što se ranije verovalo. Dugo je u medicini važilo mišljenje da trajno oštećenje mozga nastupa već nakon desetak minuta bez dotoka kiseonika. Međutim, podaci iz ovog istraživanja pokazuju da se znaci električne aktivnosti mogu održati ili čak ponovo pojaviti tokom produžene kardiopulmonalne reanimacije (CPR).
Dr Parnia objašnjava da u trenutku kada dolazi do prekida dotoka krvi, “kočioni mehanizmi“ mozga prestaju da funkcionišu,fenomen poznat kao disinhibicija. U takvom stanju, mozak može da omogući simultani pristup ogromnoj količini sećanja i emocija. To bi moglo objasniti čestu pojavu da ljudi u iskustvima bliskim smrti imaju osećaj da im “ceo život prolazi pred očima“.
Stručnjaci navode da ovaj nagli talas moždane aktivnosti podseća na restartovanje računara, kao da se sistem, iako naizgled ugašen, nakratko ponovo aktivira na visokom nivou. U tom periodu, osoba može izuzetno jasno da percipira zvuke iz okruženja, uključujući i razgovore medicinskog osoblja.
Iako istraživanje otvara brojna filozofska i etička pitanja, njegov značaj je pre svega medicinski. Razumevanje procesa koji se odvijaju u mozgu tokom i nakon srčanog zastoja moglo bi da unapredi protokole reanimacije, produži vremenski okvir za spasavanje pacijenata i doprinese razvoju novih terapija za oštećenja mozga izazvana nedostatkom kiseonika.
Naučnici, međutim, naglašavaju da ovi nalazi ne znače da je “smrt reverzibilna“ u svakom slučaju, niti potvrđuju natprirodne interpretacije. Umesto toga, istraživanje ukazuje na to da granica između života i smrti možda nije trenutak,već proces, složeniji i duži nego što se do sada verovalo.
Ako se buduća istraživanja potvrde ove rezultate, medicina bi mogla biti primorana da redefiniše jedan od svojih najosnovnijih pojmova – sam trenutak kada život zaista prestaje.
Komentari (0)