Daleko od Zemlje, usamljen u krateru na planeti nastanjenoj samo robotima, NASA-in rover Perseverans istražuje sušno tlo koje je pre milijardama godina bilo rečni sistem.
Međutim, prema novom otkriću, krater Jezero na Marsu nije jedini ostatak obilnih voda koje su nekada tekle površinom. Perseveransov instrument RIMFAX zavirio je dublje nego ikada ispod kratera Jezero i otkrio ogroman sistem rečnih delti koji je napajala tekuća voda, a koji je postojao mnogo pre onog koji rover danas istražuje.
To ukazuje da je voda tekla površinom Marsa mnogo duže nego što sama površina ukazuje, što je nalaz sa važnim implikacijama po nekadašnju nastanjivost planete.
– Generalno, RIMFAX osvetljava širi fluvijalni sistem od onog uočenog iz orbite i ukazuje na duži vremenski prozor fluvijalnog taloženja, vodene alteracije i uslova pogodnih za nastanak života nego što se ranije pretpostavljalo u krateru Jezero. RIMFAX je otkrio ranije podpovršinsko deltasko okruženje ispod današnje delte, čime se period potencijalne nastanjivosti kratera Jezero pomera dalje u prošlost – rekla je geomikrobiolog Emili Kardareli sa Univerziteta Kalifornija u Los Anđelesu za Science Alert.
Nakon mnogih godina istraživanja, postalo je jasno da Mars nije uvek bio sušna, “zarđala” prašnjava planeta kakva je danas. Višestruki dokazi svedoče o tome da je voda nekada tekla u izobilju, od pejzaža isklesanih vodom do minerala koji su se mogli formirati jedino u prisustvu tekuće vode.
To otvara nova pitanja. Jedno od najpresudnijih za nastanjivost jeste koliko dugo je tečna voda opstajala na površini Marsa. Duži vremenski period nudi veći prozor mogućnosti za pojavu mikroba, za koje naučnici smatraju da su najverovatniji oblik života koji je mogao postojati na Marsu.
Pejzaž Marsa generalno je izuzetno dobro sačuvan tokom milijardi godina, jer nije izložen istim tektonskim i vremenskim uslovima kao Zemlja. Smatra se da je delta Jezero, koju Perseverans istražuje, stara oko 3,7 milijardi godina i da datira iz kasnog noahijskog do ranog hesperijskog perioda – vremena u kojem se zna da je Mars imao površinsku vodu, a tekuća površinska voda stvara uslove za jaču eroziju i taloženje sedimenta.
Formiranje i evolucija nekih mineralnih naslaga u krateru Jezero zbunjivali su naučnike, posebno sloj bogat karbonatima i olivinom poznat kao Margina zona. Kako bi istražili kako se taj sloj formirao, istraživači su koristili Perseveransov RIMFAX za dubinsko skeniranje tla u potrazi za tragovima.
Tokom 78 prolaza između septembra 2023. i februara 2024. godine, Perseverans je uzimao merenja georadarom duž putanje duge oko 6,1 kilometar, prodirući do dubina većih od 35 metara.
Radar otkrio brojne rečne slojeve ispod tla
– U trenutku kada smo videli radarogram sa 909. marsovskog dana, shvatili smo da je ovaj sloj transparentniji za radar nego drugi slojevi koje smo ranije viđali. Kako smo nastavili da se krećemo po Margina zoni, videli smo sve dublje u podpovršje, do 35 metara. Radarogram sa 1052. marsovskog dana bio je posebno uzbudljiv jer smo počeli da uočavamo složene strukture u dubini kakve ranije nismo videli – rekla je Kardareli.
Radarski podaci otkrili su brojne slojeve stena koji se protežu duboko pod zemljom, raspoređene u kose obrasce koji su na Zemlji tipični za taloženje sedimenta iz vode koja se uliva u široki basen. Istraživači su takođe identifikovali lobus i kanalske strukture nastale delovanjem tekuće vode, kao i useke i zatrpane gromade.
– Ovo su uobičajene karakteristike koje razvijaju rečni sistemi, mada očuvanost nije uvek zagarantovana jer su rečni sistemi dinamični – rekla je Kardareli.
Kombinovanjem merenja duž čitave putanje rovera, naučnici su rekonstruisali znatno deblji nanos. Prema ovim procenama, Margina zona mogla bi biti debela do 90 metara, što je rezultat višestrukih epizoda taloženja, sa dokazima o određenoj eroziji između njih. Na osnovu geološkog konteksta kratera Jezero, istraživači procenjuju da je taj region imao funkcionalan deltaski sistem još u noahijskom periodu, pre oko 4,2 do 3,7 milijardi godina.
– Procenjujemo da Margina zona ima stvarnu debljinu od najmanje 85 do 90 metara, a strukture koje dokumentujemo kreću se u veličini od ispod jednog metra do stotina metara u dužinu – rekla je Kardareli.
Ukupno gledano, ovi dokazi sugerišu da Mars nije imao vodu samo u kratkom periodu, već je prolazio kroz višestruke faze tečenja vode koja je oblikovala njegovu površinu. Ta produžena vodena istorija širi prozor mogućnosti za nastanak života.
– Ovaj rad može imati implikacije i po očuvanje potencijalnih biosignatura i nastanjivost u podpovršju kratera Jezero. Fino strukturisani unutrašnji slojevi mogli bi čuvati mineralni sastav i geohemijske uslove nekadašnjih vodenih događaja i možda su nekada pružali uslove pogodne za život – navode istraživači.
BONUS VIDEO:
Komentari (0)