U nekoliko evropskih zemalja, uključujući Nemačku i Austriju, uvedeni su ili se aktivno razmatraju pravni mehanizmi koji tinejdžerima omogućavaju veći uticaj na to kako i da li roditelji objavljuju njihove fotografije na internetu. Ovaj korak se smatra odgovorom na globalnu diskusiju o privatnosti dece na društvenim mrežama i rastućem problemu tzv. “sharentinga“ — prekomernog i često nekontrolisanog deljenja fotografija dece od strane njihovih staratelja.
Prema aktuelnim izveštajima i lokalnim propisima, u Nemačkoj i Austriji osobe starije od 14 godina, smatraju se dovoljno zrelim da sami odlučuju o tome da li njihova fotografija može biti objavljena na društvenim mrežama, ili drugim onlajn platformama. To znači da roditelji ne mogu jednostrano objavljivati slike svoje dece, bez njihovog izričitog pristanka, počev od 14. godine starosti.
Ovaj pristup počiva na konceptu “prava na sopstvenu sliku“,građanskom pravu kojim se pojedincima omogućava kontrola nad tim kako se njihove fotografije koriste i dele. Iako princip nije potpuno nov u evropskom pravu, njegova primena u kontekstu prava tinejdžera da osporavaju roditeljsku odluku predstavlja značajan pomak u pravnoj praksi.
Zašto se pravila menjaju?
U celom svetu raste zabrinutost zbog načina na koji se slike dece dele na internetu, često bez saglasnosti mladih osoba i bez razmišljanja o dugoročnim posledicama. Ovaj fenomen, poznat kao “sharenting“, sve češće se dovodi u vezu sa ozbiljnim problemima,potencijalnim zlopotrebama fotografija, uključujući i mogućnost da se fotografije iskoriste na neprimeren ili čak opasan način;povećanim psihološkim pritiskom na tinejdžere da grade “online identitet“ koji možda nije u skladu sa njihovim željama;rizicima povezanim sa digitalnim tragom koji ostaje dugo nakon što slika bude postavljena.
Kampanje kao što je #KindersindkeinContent (“deca nisu sadržaj“) u Nemačkoj podsećaju roditelje i staratelje na odgovorno korišćenje digitalnih materijala i podižu svest o pravima dece u digitalnom svetu.
Iako se zakoni razlikuju od države, do države, i tačno pravno tumačenje može varirati. Okvirna pravila koja se primenjuju u Nemačkoj i Austriji mogu se sažeti ovako:
do 13–14 godina-roditelji generalno imaju pravo da odlučuju o objavljivanju fotografija deteta.
nakon 14. godine-tinejdžer mora dati svoju saglasnost, pre nego što roditelj ili staratelj može da podeli njegove slike javno.
Ukoliko roditelj objavi fotografije bez dozvole, tinejdžer može imati pravnu osnovu da zahteva uklanjanje materijala, pa čak i da pokrene parnični postupak protiv roditelja, što u praksi do sada obuhvata i sudske slučajeve u Austriji.
Iako još uvek ne postoje jedinstvena pravila na nivou EU, ova nacionalna rešenja se uklapaju u širi pravni trend jačanja prava dece u digitalnom prostoru,posebno u svetlu Opšte uredbe o zaštiti podataka (GDPR), koja priznaje da deca, kako stare, imaju sve veći kapacitet da odlučuju o svojim ličnim podacima.
Dok Nemačka i Austrija pionirski primenjuju ovakav model, Evropski parlament nastavlja diskusiju o daljim merama zaštite dece na internetu, uključujući i predloge koji bi zahtevali roditeljsku saglasnost za pristup društevnim mrežama do 16. godine starosti.
Ovi predlozi, ukoliko budu usvojeni, mogli bi dodatno promeniti digitalna prava mladih širom EU. Povećana pažnja posvećena je i drugim aspektima zaštite,kao što su sprečavanje pristupa neprimerenom sadržaju, strožijaa pravila o oglašavanju dece i bolja edukacija roditelja o rizicima digitalne izloženosti.
Komentari (0)