Aspirin se decenijama koristi kao jedan od najpoznatijih lekova za sprečavanje stvaranja krvnih ugrušaka, ali nova istraživanja ukazuju da njegova svakodnevna upotreba kod starijih osoba može da ima i određene rizike.
Mnogi ljudi stariji od 60 godina uzimaju male doze aspirina kako bi smanjili mogućnost nastanka srčanog ili moždanog udara. Međutim, stručnjaci poslednjih godina sve više preispituju njegovu široku primenu kod osoba koje ranije nisu imale ovakve zdravstvene probleme.
Nova saznanja ukazuju da aspirin može da utiče i na pojavu suptilnijeg gubitka krvi, koji vremenom može da izazove anemiju.
Aspirin se više ne preporučuje svim starijim osobama
Istraživanja pokazuju da više od 40 odsto odraslih osoba starijih od 60 godina svakodnevno uzima aspirin kako bi sprečilo stvaranje opasnih krvnih ugrušaka koji mogu da dovedu do srčanog ili moždanog udara.
Ipak, poslednjih godina stručnjaci su odustali od preporuke da ovaj lek koriste sve starije osobe preventivno.
Razlog za to su studije koje su pokazale da svakodnevna terapija aspirinima može da poveća rizik od velikih krvarenja, pri čemu taj rizik može da bude veći od koristi koju lek pruža u sprečavanju prvog srčanog ili moždanog udara.
I dalje postoje situacije u kojima se aspirin preporučuje, posebno kod ljudi koji su već pretrpeli srčani ili moždani udar, kako bi se smanjila mogućnost ponovnog događaja.
Istraživače zanimao i skriveni gubitak krvi
Pošto aspirin može da doprinese ozbiljnim krvarenjima, uključujući i opasna stanja poput aneurizmi, istraživači su želeli da utvrde da li ovaj lek može da bude povezan i sa manjim, ali dugotrajnim gubitkom krvi.
Takav gubitak krvi može da prođe neprimećeno, ali vremenom može da dovede do anemije, odnosno smanjenog nivoa kiseonika koji krv prenosi kroz organizam.
Anemija predstavlja veliki zdravstveni problem kod starijih osoba, iako joj se često posvećuje manje pažnje nego srčanim i moždanim udarima.
Prema ranijim podacima, oko 30 odsto odraslih osoba starijih od 75 godina širom sveta ima anemiju. Ovo stanje može da bude povezano sa lošijim opštim zdravljem, uključujući umor, probleme sa pamćenjem i razmišljanjem, depresiju, ali i povećan rizik od smrtnog ishoda.
Studija pratila više od 18.000 ljudi
Istraživanje objavljeno u časopisu “Annals of Internal Medicine” pratilo je više od 18.000 odraslih osoba starijih od 65 godina iz Sjedinjenih Američkih Država i Australije.
Učesnici su bili podeljeni u dve grupe. Jedna polovina je svakodnevno uzimala 100 miligrama aspirina, što predstavlja malu dozu leka, dok je druga polovina dobijala placebo.
Istraživači su učesnike pratili približno pet godina.
Tokom tog perioda oni su imali godišnje lekarske preglede i analize krvi kojima su proveravani hemoglobin i feritin, protein u krvnim ćelijama koji skladišti gvožđe.
Rezultati su pokazali malu, ali jasnu razliku između dve grupe.
Veća verovatnoća za anemiju kod korisnika aspirina
Odrasle osobe koje su svakodnevno uzimale aspirin imale su 20 odsto veću verovatnoću da razviju anemiju u poređenju sa onima koji nisu uzimali ovaj lek.
Na osnovu dobijenih rezultata, istraživači su procenili da bi u roku od pet godina anemiju moglo da razvije oko 24 odsto starijih osoba koje svakodnevno koriste aspirin.
U grupi koja je dobijala placebo, procena je bila nešto niža i iznosila je 20 odsto.
Osobe koje su uzimale aspirin imale su i nešto niže nivoe hemoglobina i feritina, koji imaju važnu ulogu u prenosu kiseonika putem krvnih ćelija.
Razlika između grupa ostala je prisutna čak i kada su istraživači prilagodili rezultate uzimajući u obzir pojavu karcinoma, velika krvarenja tokom istraživanja, kao i druge razlike među učesnicima.
U obzir su uzeti faktori poput starosti, pola, dijabetesa, bolesti bubrega i korišćenja nesteroidnih antiinflamatornih lekova, odnosno NSAID preparata.
Kako aspirin može da utiče na nastanak anemije
Studija nije direktno utvrdila na koji način aspirin doprinosi pojavi anemije, ali autori istraživanja imaju pretpostavku.
Aspirin otežava zgrušavanje krvi jer sprečava slepljivanje trombocita. Istovremeno, blokira enzim nazvan Cok-1, koji ima važnu ulogu u održavanju zaštitne sluznice želuca i creva.
Kada se ta zaštitna barijera ošteti, male količine krvi mogu lakše da prolaze iz creva tokom dužeg vremenskog perioda. Takav postepen gubitak krvi može na kraju da dovede do anemije.
Istraživači su naveli da bi ovaj efekat mogao da bude posebno važan kod ljudi koji već imaju druge faktore rizika za anemiju.
Među njima su inflamatorne bolesti, poput artritisa, ali i hronična bubrežna insuficijencija.
Lekari treba pažljivije da prate rizične pacijente
Autori istraživanja istakli su da su sličan efekat uočili u različitim grupama učesnika, bez obzira na njihovo početno zdravstveno stanje.
Zbog toga smatraju da bi lekari trebalo pažljivije da prate nivoe hemoglobina kod pacijenata koji imaju više faktora rizika, posebno ukoliko koriste aspirin.
Komentari (0)